Nowoczesne leki wspomagające odchudzanie

Otyłość to przewlekła choroba, w której często same zmiany stylu życia nie wystarczają do trwałej utraty wagi. Na szczęście rozwijane są nowoczesne leki wspomagające odchudzanie, zwłaszcza tzw. agoniści receptora GLP-1. Leki te naśladują działanie hormonu GLP-1, który zmniejsza apetyt i pomaga regulować poziom cukru we krwi. W ostatnich latach preparaty te (np. Ozempic, Wegovy, Saxenda) zyskały ogromną popularność w leczeniu otyłości. Poniżej wyjaśniamy, jak działa najnowszy z nich – Orforglipron, oraz porównujemy go z innymi dostępnymi lekami. Dowiesz się, dla kogo są przeznaczone, jaka jest ich skuteczność i bezpieczeństwo oraz jak może wyglądać Twoja terapia pod opieką lekarza (np. poprzez platformę InstantDoctor.pl).

Orforglipron – przełomowy lek odchudzający w formie doustnej

Orforglipron to najnowszy eksperymentalny lek z grupy agonistów GLP-1, wyróżniający się tym, że występuje w formie tabletki doustnej (a nie zastrzyku). Jest to niepeptydowa cząsteczka aktywująca receptor GLP-1, co oznacza, że działa podobnie jak inne leki inkretynowe, ale nie jest zbudowany z łańcucha białkowego jak one. Dzięki temu Orforglipron łatwiej się produkuje i transportuje oraz nie wymaga przechowywania w lodówce, co obniża koszty terapii. Jego nowoczesność polega na wygodzie stosowania – to pierwszy tak skuteczny agonista GLP-1 w tabletkach, przyjmowany raz dziennie, bez konieczności specjalnych zasad (np. można go zażywać niezależnie od posiłków).

Jak działa Orforglipron? Podobnie jak inne leki z tej grupy, pobudza receptory GLP-1 w organizmie, naśladując działanie naturalnego hormonu jelitowego GLP-1. W efekcie zmniejsza apetyt i przyspiesza uczucie sytości, spowalnia opróżnianie żołądka oraz zwiększa wydzielanie insuliny po posiłku, co pomaga utrzymać prawidłowy poziom cukru. Sumarycznie prowadzi to do mniejszej ilości spożywanych kalorii i stopniowej utraty masy ciała. Orforglipron działa ogólnoustrojowo – nie tylko wspomaga odchudzanie, ale też obniża poziom glukozy we krwi, co jest korzystne dla osób z insulinoopornością lub cukrzycą typu 2.

Skuteczność Orforglipronu: W najnowszych badaniach klinicznych Orforglipron pokazał bardzo obiecujące rezultaty. W badaniu fazy II, z udziałem 272 osób z otyłością (bez cukrzycy), przyjmowanie Orforglipronu przez 36 tygodni spowodowało utratę średnio aż 14,7% masy ciała przy najwyższej dawce, podczas gdy grupa placebo schudła tylko ~2%. Co ważne, spadek wagi nie wyhamował do 36. tygodnia, sugerując, że dłuższe leczenie może przynieść jeszcze większą redukcję

Dla porównania, w równoległym badaniu u osób z cukrzycą typu 2, które przyjmowały Orforglipron, średnia utrata masy wyniosła nieco mniej (ok. 8% po 40 tygodniach) – co często obserwujemy, że u pacjentów z cukrzycą spadek wagi bywa mniejszy. Niemniej jednak, Orforglipron działa porównywalnie skutecznie do zastrzyków inkretynowych: w badaniu cukrzycowym obniżył poziom HbA1c o 1,3–1,6 pp (podobnie jak popularny dulaglutyd) i spowodował u większości pacjentów poprawę glikemii do poziomu niecukrzycowego.

Podsumowując – Orforglipron może stać się przełomem, oferując siłę działania zbliżoną do Ozempicu w znacznie wygodniejszej formie tabletki**.

Jak wypada Orforglipron na tle innych leków? (Ozempic, Wegovy, Saxenda, Mounjaro)

Przykład wstrzykiwacza leku GLP-1 (pen z semaglutydem). Większość obecnie dostępnych leków odchudzających GLP-1 przyjmuje się w formie zastrzyków podskórnych. Obecnie w terapii otyłości i nadwagi stosuje się głównie agonistów GLP-1 podawanych w zastrzykach. Najważniejsze z nich to: semaglutyd (leki Ozempic i Wegovy), liraglutyd (lek Saxenda) oraz tirzepatyd (lek Mounjaro). Wszystkie te leki działają na szlak inkretynowy (GLP-1), zmniejszając apetyt i sprzyjając chudnięciu. Różnią się formą podania, częstością dawkowania oraz siłą efektu odchudzającego. Poniżej krótkie porównanie:

• Ozempic / Wegovy (semaglutyd) – semaglutyd to analog GLP-1 nowej generacji. Ozempic jest stosowany raz w tygodniu w zastrzykach (głównie w cukrzycy typu 2), a Wegovy to ta sama substancja w wyższej dawce docelowej 2,4 mg raz na tydzień, zarejestrowana do leczenia otyłości. Semaglutyd uchodził dotąd za „złoty standard” farmakoterapii otyłości – w badaniu STEP-1 osoby otyłe schudły średnio ok. 15% masy ciała w ciągu 68 tygodni na semaglutydzie, podczas gdy na placebo tylko ~2% Aż połowa pacjentów uzyskała redukcję masy o ≥15%. Preparat ten znacząco poprawia też kontrolę glikemii; nic dziwnego, że zastrzyki Ozempic/Wegovy zdobyły dużą popularność. Minusem jest forma podania – wymagają cotygodniowych zastrzyków podskórnych (penem).
• Saxenda (liraglutyd) – liraglutyd był pierwszym analogiem GLP-1 zarejestrowanym do leczenia otyłości. To codzienny zastrzyk podskórny (w penie) o mniejszej skuteczności niż semaglutyd. W badaniach osoby stosujące Saxendę przez rok traciły średnio ok. 8% masy ciała, wobec ~2–3% na placebo. W bezpośrednim porównaniu z semaglutydem efekty są słabsze – 68 tygodni leczenia liraglutydem dało ok. 6–7% redukcji masy, podczas gdy semaglutydem ~16%. Liraglutyd wymaga codziennego wstrzyknięcia, co dla wielu pacjentów jest mniej wygodne. Obecnie Saxenda bywa stosowana, gdy nowsze leki (jak semaglutyd) są niedostępne lub przeciwwskazane.
• Mounjaro (tirzepatyd) – to agonista podwójny (działa na receptor GLP-1 oraz GIP), najnowszy z tej grupy zarejestrowany (na razie) w leczeniu cukrzycy typu 2. Podaje się go raz w tygodniu w zastrzyku. Tirzepatyd wykazuje najsilniejsze dotąd efekty odchudzające: w badaniu SURMOUNT-1 osoby otyłe schudły średnio 21–22% masy ciała w ciągu 72 tygodni na najwyższych dawkach (10–15 mg) tirzepatydu, podczas gdy placebo ~2%. Ponad 60% pacjentów osiągnęło redukcję masy o ≥20% – czyli wyniki zbliżone do chirurgii bariatrycznej. To spektakularny rezultat, który czyni tirzepatyd najskuteczniejszym z obecnych leków na otyłość. W 2023 r. złożono wnioski o rozszerzenie wskazań tirzepatydu na leczenie otyłości (w USA pod nazwą Zepbound); spodziewamy się, że wkrótce również w Europie otrzyma on oficjalną rejestrację w tym wskazaniu.

Podsumowanie porównania: Wszystkie powyższe leki – podobnie jak Orforglipron – działają poprzez układ GLP-1, ograniczając łaknienie i ułatwiając odchudzanie. Różnią się jednak wygodą stosowania i osiąganą średnią utratą wagi. Orforglipron może stać się alternatywą dla osób, które nie chcą zastrzyków – w badaniach jego skuteczność odchudzania (do ~15% wagi) zbliża się do semaglutydu, przewyższając liraglutyd, choć ustępuje najmocniejszemu tirzepatydowi. Ważne jest jednak, by dobór terapii indywidualizować – każdy z tych leków może być odpowiedni w innych sytuacjach klinicznych.

Najnowsze badania kliniczne – skuteczność i bezpieczeństwo

Skuteczność odchudzania: Wyniki badań klinicznych potwierdzają, że agoniści GLP-1 stanowią bardzo efektywne narzędzie w leczeniu otyłości. Powyżej wspomniano kluczowe liczby: semaglutyd ok. 15% ubytku masy ciała w ~1,5 roku, tirzepatyd ponad 20% w ~1 rok Orforglipron ~14–15% w 36 tygodni, liraglutyd ~6–8% w rok. Dla porównania, tradycyjne leki odchudzające dawały zwykle 5–10% spadku masy. Tak duża skuteczność nowych terapii przekłada się na realne korzyści zdrowotne – redukcja wagi o ≥5–10% poprawia przebieg wielu chorób towarzyszących otyłości (cukrzycy, nadciśnienia, stłuszczenia wątroby, bezdechu sennego itp.). Co istotne, wyniki te pochodzą z najnowszych badań (część opublikowana w 2023–2024), a trwające nadal badania długoterminowe oceniają, na ile utrata masy ciała jest podtrzymywana przy kontynuacji terapii. Już teraz widać, że dalsze stosowanie leku pomaga utrzymać lub pogłębić efekt – np. w badaniu Wegovy osoby, które kontynuowały semaglutyd ponad rok, nie tylko nie odzyskiwały wagi, ale u części osiągnięto nawet 20% spadku masy ciała. Jednak po odstawieniu leku waga może na nowo rosnąć, co sugeruje potrzebę długotrwałego (wielomiesięcznego, a nawet wieloletniego) stosowania tych leków, podobnie jak leczenia innych chorób przewlekłych.

Profil bezpieczeństwa: Leki inkretynowe są generalnie bezpieczne i dobrze tolerowane, ale – jak każdy lek – mogą powodować działania niepożądane. Najczęstsze skutki uboczne wynikają z ich działania w układzie pokarmowym. Około 80% pacjentów doświadczy na początku leczenia dolegliwości takich jak: nudności, uczucie pełności, wymioty, biegunka lub zaparcia.

Poważniejsze działania niepożądane należą do rzadkości. Może wystąpić zapalenie trzustki (ostry ból brzucha, nudności) – dlatego osoby z przebytym zapaleniem trzustki powinny zachować ostrożność. W szybkim chudnięciu istnieje też ryzyko tworzenia kamieni żółciowych (z powodu mobilizacji cholesterolu z tkanki tłuszczowej) – dlatego przy bólach brzucha pod prawym żebrem należy zgłosić się do lekarza. W badaniach inkretyny nie zwiększały istotnie ryzyka nowotworów – choć w testach na gryzoniach wysokie dawki powodowały raka rdzeniastego tarczycy, u ludzi nie potwierdzono takiego zagrożenia. Mimo to, zgodnie z zaleceniami producentów, leki GLP-1 nie są stosowane u osób z rzadkimi nowotworami układu hormonalnego (takimi jak rak rdzeniasty tarczycy czy zespół MEN2) – to ważne przeciwwskazanie.

Przeciwwskazania do terapii agonistami GLP-1 obejmują: ciąże i karmienie piersią (brak badań, potencjalne ryzyko dla płodu), ciężką niewydolność wątroby lub nerek (ostrożnie, bo metabolizm leku może być zaburzony), a także wspomniane wyżej nowotwory endokrynne. Jeśli pacjent przyjmuje inne leki na cukrzycę (np. insulinę, pochodne sulfonylomocznika), włączenie agonisty GLP-1 wymaga modyfikacji dawek tamtych leków, by uniknąć hipoglikemii. Wszystkie decyzje o terapii podejmuje lekarz po przeanalizowaniu sytuacji zdrowotnej pacjenta.

Ogólnie rzecz biorąc, profil bezpieczeństwa Orforglipronu jest zbliżony do innych leków GLP-1 – w pierwszym badaniu fazy 3 nie odnotowano nowych zagrożeń, a działania niepożądane pokrywały się z tym, co znamy z terapii Ozempikiem czy Saxendą. To ważna informacja: pacjent stosujący Orforglipron (gdy już trafi on na rynek) powinien spodziewać się podobnych ewentualnych skutków ubocznych i środków ostrożności, co przy zastrzykach inkretynowych.

Dla kogo przeznaczone są te leki?

Leki wspomagające odchudzanie, takie jak agonisty GLP-1, są przeznaczone przede wszystkim dla osób z otyłością lub nadwagą z powikłaniami zdrowotnymi. Według wytycznych, terapię farmakologiczną otyłości można rozważyć, gdy BMI ≥30 kg/m² (otyłość) lub BMI ≥27 kg/m² z co najmniej jedną chorobą towarzyszącą związaną z nadmierną masą ciała (np. cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, znaczna insulinooporność, zaburzenia lipidowe, obturacyjny bezdech senny, choroba stawów obciążonych itp.). U takich pacjentów korzyści z agresywnego obniżenia wagi (poprawa tych schorzeń) przewyższają potencjalne ryzyko leczenia.

W praktyce, lekarz może zaproponować lek odchudzający pacjentowi, który wcześniej próbował zmiany diety i aktywności fizycznej, ale nie osiągnął wystarczającej utraty wagi lub utrzymanie wagi okazało się niemożliwe. Ważne, by pamiętać, że farmakoterapia jest uzupełnieniem, a nie zastępstwem zdrowego stylu życia – najlepsze efekty uzyskuje się łącząc lek z odpowiednią dietą i ruchem.

Szczególną grupą pacjentów są osoby z cukrzycą typu 2 i nadwagą/otyłością. Dla nich agoniści GLP-1 (np. Ozempic, Mounjaro) są często podwójnie korzystni – pomagają schudnąć i jednocześnie świetnie kontrolują poziom cukru we krwi. Dlatego międzynarodowe zalecenia leczenia cukrzycy coraz częściej rekomendują GLP-1 jako leki pierwszego wyboru u otyłych diabetyków. Inna grupa to pacjenci z ciężką insulinoopornością lub stanem przedcukrzycowym – intensywne odchudzenie może zapobiec rozwojowi pełnoobjawowej cukrzycy, a leki GLP-1 potrafią zmniejszyć insulinooporność i poprawić metabolizm glukozy.

Należy zaznaczyć, że osoby o prawidłowej masie ciała lub z lekką nadwagą nie kwalifikują się do takiego leczenia – nie jest to metoda na zrzucenie „kilku kilogramów do sylwetki”. To poważne leki stosowane przy określonych wskazaniach medycznych. Ostateczną decyzję o wdrożeniu terapii zawsze podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie pacjenta. Jeśli zastanawiasz się, czy kwalifikujesz się do leczenia – warto skonsultować się z lekarzem, np. poprzez platformę InstantDoctor.pl, gdzie specjalista przeanalizuje Twój przypadek.

Dostępność leków w Polsce i sposób ich przyjmowania

Czy te leki są dostępne w Polsce? Większość opisanych preparatów jest już zarejestrowana i dostępna dla polskich pacjentów na receptę (choć często odpłatnie w 100%, bez refundacji). Oto krótkie zestawienie formy podania i dostępności poszczególnych leków:

• Orforglipron – tabletki doustne, przyjmowane raz na dobę. Lek wciąż znajduje się w fazie badań klinicznych (faza III); nie jest jeszcze dostępny w aptekach (stan na 2025 r.). Trwają jednak zaawansowane badania – jeśli wyniki będą pozytywne, można spodziewać się rejestracji Orforglipronu w ciągu najbliższych 1–2 lat. Będzie to pierwszy agonista GLP-1 w tabletkach przeznaczony typowo na otyłość.
• Ozempic (semaglutyd 0,5–1 mg) – zastrzyk podskórny w penie, raz na tydzień. Dostępny w Polsce od kilku lat jako lek na cukrzycę typu 2. Stosowanie Ozempicu w leczeniu otyłości jest obecnie „off-label” (poza wskazaniem rejestracyjnym), tzn. lekarz może go przepisać pacjentowi z otyłością, ale oficjalnie produkt jest refundowany tylko dla cukrzycy. Niemniej, wielu pacjentów z nadwagą korzysta z niego komercyjnie, z uwagi na wysoką skuteczność.
• Wegovy (semaglutyd 2,4 mg) – zastrzyk podskórny raz na tydzień. To preparat semaglutydu o wyższej dawce, zarejestrowany specjalnie do leczenia otyłości. Został dopuszczony na rynek UE w 2022 r. W Polsce pojawił się w 2023 r. w ograniczonych ilościach (ze względu na globalny duży popyt). Wegovy jest dostępny na receptę (pełna odpłatność). Jego dawkowanie polega na stopniowym zwiększaniu dawki przez 16 tygodni do 2,4 mg tygodniowo.
• Saxenda (liraglutyd 3,0 mg) – zastrzyk podskórny raz dziennie. Dostępna w Polsce od ok. 2016 r. jako lek na otyłość. Wymaga codziennego podawania penem, dawkę zwiększa się przez 4 tygodnie do 3,0 mg dziennie. Saxenda jest na receptę (bez refundacji). Obecnie, z uwagi na pojawienie się nowszych leków, jest rzadziej stosowana, ale wciąż stanowi opcję terapeutyczną (np. gdy ktoś nie toleruje semaglutydu).
• Mounjaro (tirzepatyd 5–15 mg) – zastrzyk podskórny raz na tydzień. Dostępny w Polsce od 2023 r. jako lek na cukrzycę typu 2 (na razie bez refundacji). Ponieważ ma znaczny efekt odchudzający, bywa przepisywany off-label pacjentom z otyłością i cukrzycą. W 2023 r. EMA rozpoczęła procedurę rozszerzenia wskazania tirzepatydu na leczenie otyłości – spodziewamy się, że w 2024–2025 lek ten uzyska oficjalnie taką aprobatę w UE (pod nazwą handlową Zepbound). Gdy tak się stanie, będzie mógł być przepisywany osobom z otyłością bez cukrzycy. Na ten moment jednak formalnie Mounjaro jest lekiem dla diabetyków. Podawanie: zaczyna się od 2,5 mg i zwiększa co miesiąc, zwykle docelowo do 10 mg lub 15 mg tygodniowo.

Wygoda stosowania: Jak widać, Orforglipron będzie jedynym lekiem z tej grupy w formie doustnej, co dla wielu pacjentów będzie ogromną zaletą – odpadnie konieczność wykonywania zastrzyków. Z drugiej strony, tabletki trzeba pamiętać zażywać codziennie, podczas gdy niektóre zastrzyki robi się raz na tydzień. Każda forma ma więc swoje plusy i minusy. Warto zaznaczyć, że doustny semaglutyd (Rybelsus) również istnieje na rynku, ale jest on wskazany tylko w cukrzycy i wymaga rygorystycznego schematu przyjmowania (na czczo, popijając wodą, z 30-minutową przerwą przed posiłkiem). Orforglipron nie ma takich ograniczeń – jego tabletki można zażyć o dowolnej porze dnia, co zwiększa komfort pacjenta. Dodatkowo, leki doustne zwykle łatwiej dystrybuować i potencjalnie mogą być tańsze od zastrzyków (które są wrażliwe na temperaturę i droższe w produkcji). Możemy więc oczekiwać, że pojawienie się Orforglipronu poprawi dostępność terapii odchudzających dla pacjentów.

Przebieg terapii i wsparcie pacjenta – rola InstantDoctor.pl

Rozpoczęcie leczenia: Jeśli razem z lekarzem podejmiecie decyzję o włączeniu leku wspomagającego odchudzanie, terapia zwykle zaczyna się od niskiej dawki i jej powolnego zwiększania. Ma to na celu zminimalizowanie skutków ubocznych ze strony układu pokarmowego. Lekarz przedstawi Ci szczegółowy plan titracji dawki (np. w przypadku Wegovy: 0,25 mg w 1. miesiącu, 0,5 mg w 2. miesiącu itd.). Ważne jest przestrzeganie tych zaleceń i regularne przyjmowanie leku o stałej porze (jeśli to codzienna tabletka lub zastrzyk, staraj się robić to o tej samej godzinie każdego dnia/tygodnia).

Kontrole lekarskie: W trakcie terapii konieczne są regularne konsultacje z lekarzem – zazwyczaj początkowo co 4–8 tygodni w okresie zwiększania dawek, a potem co 3 miesiące. Na wizytach kontrolnych oceniany jest postęp w chudnięciu, tolerancja leku oraz ewentualna potrzeba modyfikacji planu. Lekarz zmierzy Twoją wagę, obwód talii, może zlecić badania (np. poziom glukozy, parametrów wątroby, lipidów) by monitorować poprawę metaboliczną. Kluczowe jest również wsparcie w zakresie diety i aktywności fizycznej – skuteczne odchudzanie to efekt połączenia leku i zdrowych nawyków, dlatego dobre ośrodki leczenia otyłości zapewniają opiekę multidyscyplinarną (lekarz, dietetyk, psycholog).

InstantDoctor.pl – opieka bez wychodzenia z domu: Wielu pacjentów obawia się częstych wizyt w gabinecie. Tutaj z pomocą przychodzą rozwiązania telemedyczne, takie jak platforma InstantDoctor.pl. Pozwalają one na konsultacje online z lekarzem bez konieczności dojazdu. W ramach InstantDoctor możesz umówić e-wizytę, podczas której lekarz oceni Twoje wskazania do leczenia, wystawi e-receptę na odpowiedni lek oraz szczegółowo objaśni schemat terapii. Następnie, dzięki systemowi wiadomości lub kolejnych konsultacji, możesz pozostawać w kontakcie z lekarzem, informować o postępach lub efektach ubocznych. Taka zdalna opieka jest wygodna, a zarazem skuteczna – masz pewność, że specjalista czuwa nad przebiegiem leczenia, reaguje na pojawiające się problemy i motywuje do dalszych działań.

Bezpieczeństwo terapii: Pamiętaj, aby nie stosować takich leków na własną rękę bez konsultacji. Choć Internet kusi opowieściami o „cudownych zastrzykach na odchudzanie”, każdy przypadek powinien ocenić lekarz. Agoniści GLP-1 są bardzo obiecującą opcją terapeutyczną, ale wymagają odpowiedniego kwalifikowania pacjenta, dopasowania dawki i monitorowania. Dzięki platformie InstantDoctor.pl możesz uzyskać fachową poradę i – jeśli to dla Ciebie odpowiednie – rozpocząć leczenie pod kontrolą lekarza.

Wnioski dla pacjenta: Nowoczesne leki wspomagające odchudzanie, takie jak Orforglipron i podobne mu preparaty, dają szansę na znaczną utratę wagi i poprawę zdrowia. Są one szczególnie przydatne dla osób zmagających się z otyłością od lat, u których inne metody zawiodły. Jeśli rozważasz taką terapię, skonsultuj się z lekarzem – na przykład poprzez InstantDoctor.pl, gdzie w komfortowych warunkach online omówisz swoje możliwości leczenia. Pamiętaj, że najskuteczniejsze rezultaty osiągniesz łącząc farmakoterapię ze zmianą stylu życia. Przy odpowiednim wsparciu medycznym i własnej determinacji, najnowsze osiągnięcia medycyny mogą pomóc Ci osiągnąć zdrową wagę i lepsze samopoczucie. Powodzenia na drodze ku zdrowszemu życiu!

Bibliografia:

1. Garvey WT, et al. Weight Loss and Safety With Orforglipron in Adults With Obesity. New England Journal of Medicine. 2023;389:540–551. DOI: 10.1056/NEJMoa2301844

2. Wilding JPH, et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med. 2021;384:989–1002. DOI: 10.1056/NEJMoa2032183

3. Rosenstock J, et al. Once-Daily Oral GLP-1 Receptor Agonist Orforglipron in Type 2 Diabetes. Diabetes Care. 2023;46(7):1475–1483. DOI: 10.2337/dc23-0124

4. Jastreboff AM, et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. N Engl J Med. 2022;387(3):205–216. DOI: 10.1056/NEJMoa2206038

5. Pi-Sunyer X, et al. A Randomized, Controlled Trial of 3.0 mg Liraglutide in Weight Management. N Engl J Med. 2015;373:11–22. DOI: 10.1056/NEJMoa1411892

6. American Diabetes Association. Pharmacologic Approaches to Glycemic Treatment: Standards of Medical Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Supplement_1):S115–S143. DOI: 10.2337/dc24-S007

7. EMA – European Medicines Agency. Wegovy – Summary of Product Characteristics. 2023. https://www.ema.europa.eu

8. FDA – U.S. Food & Drug Administration. Zepbound (tirzepatide) approval for chronic weight management. November 2023. https://www.fda.gov

9. Nauck MA, Meier JJ. Incretin therapies: highlighting common features and differences. Diabetologia. 2019;62(11):1970–1980. DOI: 10.1007/s00125-019-4940-2

10. Lingvay I, et al. Cardiometabolic effects of GLP-1 receptor agonists. Nat Rev Cardiol. 2022;19:682–694. DOI: 10.1038/s41569-022-00687-4

11. Drucker DJ. Mechanisms of Action and Therapeutic Application of GLP-1. Cell Metab. 2018;27(4):740–756. DOI: 10.1016/j.cmet.2018.03.001

12. Polskie Towarzystwo Badań nad Otyłością (PTBO). Rekomendacje leczenia farmakologicznego otyłości. 2023. https://ptbo.edu.pl

13. WHO. Obesity and overweight – fact sheet. 2023. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight

14. InstantDoctor.pl – Poradnictwo lekarskie online. 2024. https://www.instantdoctor.pl